EYT'de bunu yapanların maaşı yüzde 20 artıyor

24 Ocak 2023 Salı 15:57

EYT'de bunu yapanların maaşı yüzde 20 artıyor

EYT'de bunu yapanların maaşı yüzde 20 artıyor


Emeklilik için 25 yıl, 9 bin gün şartını yerine getirmesine 3.5 yıl kalan Bağ-Kur'lu kalan 3.5 yılı (1261 günü) prim ödemelerini SSK'lı olarak tamamlarsa emeklilik statüsünü SGK'ya çevirmiş olur. Böylece daha az prim ödeme ve daha yüksek emekli aylığı alma avantajı elde edilir. Emeklilikte aylığı artırmaya yönelik merak edilen kritik detaylar şöyle:

1994 yılında Bağ-Kur'lu oldum, son 3.5 yıldır SSK'lı olarak çalışmaya devam ediyorum. Hangi kurumdan emekli olmak daha avantajlı?

Bir sigortalının çalışma hayatı içinde hem SSK hem Bağ-Kur prim ödemesi varsa emeklilikte son 7 yılın en sonuncusu 2.520 günün priminin statüsüne bakılır. Hangi statünün primi fazlaysa sigortalı fazla olan sigortanın şartlarından emekli olunur. Bağ-Kur sonrası 1260 gün SSK primi oluşması halinde EYT kapsamında SSK emeklilik hakkı oluşur. Bu durumda SSK'dan emekli olabilirsiniz, aylığınız daha yüksek olacaktı.

Hizmet sürelerinin eşit olması durumunda hangi statüden emekli aylığı bağlanır?

1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk defa sigortalı olanlar çalışma hayatı boyunca en fazla hizmetinin bulunduğu statüden emekliliğe hak kazanır. Bu tarihten önce sigorta girişi olanlar son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla statüden, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu statüden bağlanır. Emekli aylığı alınacak zam ve ikramiyeler de ona göre hesaplanır.

Hizmet sürelerinin eşit olması durumunda hangi statüden emekli aylığı bağlanır?

Emekli aylığını artıran prime esas kazançların etkisi yıllara göre değişiyor mu?

SGK'YA bildirilen prime esas kazanç emekli aylığını artırmada büyük önem taşıyor. Aylık hesabında, Ocak 2000 öncesi, Ocak 2000 ile Ekim 2008 arası ve bu tarihten sonrası olmak üzere üç önemli dönem bulunuyor. 2000 öncesi dönem aylık hesabı gösterge, memur maaş katsayı ve aylık bağlama oranı çarpımı ile bulunuyor. Gösterge sisteminin esas alındığı 2000 öncesi primler emekli aylığını önemli ölçüde artırıyor.

EYT'li olmakla beraber emekli olmayıp çalışmaya devam edersem emekli aylığım yükselir mi?

UZUN yıllar çalışmak, prim gün sayısının artması tek başına aylığı artırmaya yetmez. Brüt kazancın yüksek yatırılması önem taşıyor. Bildirilen matrah artınca emekli aylığı da yükseliyor. Emeklilik başvurusu yapılırken bakmakla yükümlü eşle beraber çocuk sayısı da bildirilir. Bakmakla yükümlü kişiler olması aylık bağlama oranını artırır.

Emekli aylığı çalışanın ortalama aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucçunda bulunan tutar aylık olarak bağlanıyor.

EYT kapsamında emekli olamıyorum, hangi sigortalar kolay şartta yaşlılık aylığı bağlatır?

SOSYAL güvenlik uygulamalarında, çalışmaya başladığı tarihten önce malul olan, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlana, çalışma gücü kaybı olan, maden işyerinin yer altı işlerinde çalışan, erken yaşlandığı tespit edilenlere kolay şartlarda emeklilik imkânı sağlanıyor.

Emekli aylığı bağlanırken son yıllardaki kazancın etkisi var mı?

EMEKLİaylığı bağlanırken prim günü, aylık bağlama oranı, prime esas kazanç tutarı gibi birçok parametre dikkate alınır. Son on yıllık ortalama kazanç 2000 öncesi çalışmalarda dikkate alınır.

Çalışırken kazancı yüksek bildirilenlerin son 10 yıl ortalaması, düşük olanların da son 5 yılı dikkate alınır.

2000 yılından sonra işe başlayanların yüksek emekli aylığı alabilmesi için prim gününü artırması, yüksek kazanç bildirmesi gerekiyor.

Yaklaşık 2 milyon 200 bin kişiyi yakından ilgilendiren EYT düzenlemesinin önümüzdeki günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelerek yasalaşması bekleniyor.

Emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmayı planlayanlara yönelik Yargıtay'dan çok önemli bir karar çıktı.

Yüksek Mahkeme; emeklilik sebebiyle işten ayrılan çalışanın tekrar aynı işyerinde çalışmaya başlaması halinde, emekli olunan tarihte kıdem tazminatı ödendiği için çalıştığı 2. dönem için kıdem tazminatı ödenmemesi gerektiğine hükmetti.

Uzmanlar, çalışmayı planlayan EYT'iler için kıdem tazminatı uyarasında bulunuyor.

Bir kamu kurumunda taşeron firma bünyesinde çalışan işçi, emekliliğe ayrıldıktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam etti.

İstifa eden işçi, tazminat alamadığını belirterek İş Mahkemesi'nin yolunu tuttu.

Davacı işçi, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan müştereken müteselsilden tahsilini talep etti.

DEVREYE YARGITAY GİRDİ

Mahkeme, kıdem tazminatını işçinin istifa ettiği aydaki aldığı ücret üzerinden hesaplanması gerektiğine hükmetti.

Kararı taşeron şirket, kararı temyiz edince devreye Yargıtay 9. Hukuk Dairesi girdi.

Kararda; davacının Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık aylığı almaya başlamasına rağmen asıl işverene ait işyerindeki çalışmasına kesintisiz çalıştığı, bu çalışmasının istifa ile sonuçlanması sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanamayacağı hatırlatıldı.

Kararda şöyle denildi:

"Emeklilik tarihine kadar geçen süre için kıdem tazminatı alacağına hak kazandığı sonucuna varılmıştır.

Mahkemece davacının emeklilik tarihine kadar olan çalışma süresi yönünden kıdem tazminatı alacağına hükmedilmesi yerinde ise de, tazminata esas ücretin belirlenmesinde hata yapıldığı anlaşılmaktadır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının 30.06.2012 tarihindeki ücreti ile o tarihteki yol yardımı toplamı dikkate alınmak suretiyle, tazminata esas ücretin 1.193,03 TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Davacının emeklilik tarihinden sonraki çalışması istifa ile sona erdiğinden bu döneme ilişkin çalışma süresi ile bu dönem sonundaki ücrete göre kıdem tazminatı hesaplanması yerinde değildir.

Kıdem tazminatının hesaplanmasında esas alınması gereken (son) ücret, davacının emeklilik tarihindeki ücrettir.

Gerek ücretin, gerekse ücrete ilave edilecek yardımların parasal değeri belirlenirken davacının emeklilik tarihi olan 25.07.2011 tarihi esas alınmalı, bu tarihteki tazminata esas ücret miktarı üzerinden hesaplama yapılmalıdır.

Kıdem tazminatına esas ücretin belirlenmesinde hata yapılarak hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir."

EYT'LİLERE UYARI: TAZMİNATINIZI ALIN

Öte yandan uzmanlar, EYT düzenlemesiyle emekli olup, aynı işyerinde çalışmayı planlayanlar için kıdem tazminatı uyarısında bulundu.

Uzmanlar, "Yaşlılık aylığı bağlandığı andan itibaren kıdem tazminatınızı alın.

Çalışmaya devam etseniz de Yargıtay'ın kararında olduğu gibi mağdur olabilirsiniz.
İlerleyen yıllarda mağduriyet yaşamamak için emekliliğe ayrıldığınız tarihte tazminatınızı alın" dedi.

EYT'LİLERE MÜJDE

Milyonlarca vatandaşı borç yükünden kurtaracak olan yapılandırma paketi prim günü eksik olan EYT'li Bağ- Kur'lulara da ikinci müjde oldu.

Yapılandırmayla faizlerin yüzde 90'ı silinecek, peşin ödemelerde faizsiz, taksitte uzun vadeli, uygun koşullarda ödeme imkânı sunulacak.

Bağ-Kur kapsamında 2021'den önce borçlarıyla birlikte silinen prim günlerini ihya edecek (geçmiş dönemlerin satın alınması) olan EYT'liler de yapılandırmadan yararlanabilecek.

İhyada da diğer borçlarda olduğu gibi peşin ödemede faizler silinecek.

Yapılandırmadan yararlananların borç yükü faiz indirimiyle birlikte yaklaşık üçte bir azalacak.

İhya için 150 bin lira yatıracak olan Bağ-Kur'lunun ödeyeceği tutar 100 bin liraya düşecek.

Bağ-Kur kapsamında 2021'den önce borçlarıyla birlikte silinen prim günlerini ihya edecek (geçmiş dönemlerin satın alınması) olan EYT'liler de yapılandırmadan yararlanabilecek.

İhyada da diğer borçlarda olduğu gibi peşin ödemede faizler silinecek.

Yapılandırmadan yararlananların borç yükü faiz indirimiyle birlikte yaklaşık üçte bir azalacak.

İhya için 150 bin lira yatıracak olan Bağ-Kur'lunun ödeyeceği tutar 100 bin liraya düşecek.

SGK'nın maaş hesaplama robotundan aylıklarını kontrol eden EYT'liler yüzde 30 oranında zam göremediler.

Maaş artışları, aralık ayında yüzde 17 civarında kaldı.

Milyonlarca emekli adayını yakından ilgilendiren gelişmeyle ilgili gerçek ortaya çıktı.

İşte maaşlardaki farkın nedeni...

Emekli maaşlarına yılbaşından itibaren yüzde 30 zam yapıldı.

Milyonlarca emekliyi ilgilendiren karar sonrası yasanın çıkmasını bekleyen EYT'liler de SGK'nın maaş hesaplama sistemi üzerinden aylıklarını sorgulamaya başladı.

Ancak EYT'lilerin yaptığı sorgulamada maaşların yüzde 30 artmadığı görüldü.

Emekli adayları artış oranının yüzde 17 civarında kalması nedeniyle hata olup olmadığını merak etti.

Çok sayıda EYT'linin kafasını karıştıran sorunun cevabı belli oldu.

Enflasyon yıl içinde yüzde 85'lere çıksa da 2022 yılını yüzde 64,27 ile kapattı.

Buna göre, enflasyondaki düşüş nedeniyle ocak ayında devreye giren güncelleme katsayısı sonrası zam yüzde 30 değil yaklaşık yüzde 17 olarak göründü.

2022 yılında SSK ve Bağ-Kur emekli aylıklarına ocakta yüzde 25,47, temmuzda yüzde 42,35 zam yapıldı.

Buna göre, enflasyondaki düşüş nedeniyle ocak ayında devreye giren güncelleme katsayısı sonrası zam yüzde 30 değil yaklaşık yüzde 17 olarak göründü.

2022 yılında SSK ve Bağ-Kur emekli aylıklarına ocakta yüzde 25,47, temmuzda yüzde 42,35 zam yapıldı.

Yıllık toplam zam yüzde 78,6 oldu.

2022 yıllık enflasyonu geçen yıl ocak ve temmuz aylarında emekli aylıklarına yapılan zammın altında kaldığı için, emeklilik dilekçesini 1 Ocak 2023 tarihinden sonra verenlerin aylıkları daha düşük bağlanacak.

FARKIN NEDENİ, GÜNCELLEME KATSAYISI

Örnek vermek gerekirse,

SGK'nın hesaplama robotunda aralık ayında maaşı 10 bin lira gözüken biri ocak ayında aylığının 13 bin lira olmasını bekliyordu.

Ancak SGK sitesinde gözüken rakam yaklaşık 11 bin 700 oldu.

Aradaki farkın nedeni güncelleme katsayısı oldu.

Mart ayında ilk maaşlarını alması beklenen EYT'lilerin aylıklarına yaklaşık yüzde 1,5 puanlık milli gelir artışı da eklenecek.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 5.500 TL OLDU

EYT'lilerin en çok merak ettiği bir diğer konuda en düşük emekli maaş düzenlemesiydi.

En düşük emekli maaşı Ocak-Temmuz dönemi için 5.500 TL olarak belirlendi.

Böylece EYT yasası ile emekli olacakların alacağı en düşük maaş 5.500 TL oldu.

BUGÜN EMEKLİ OLSAM NE KADAR MAAŞ ALIRIM?

Herkesin sigortalılık şartları farklı olduğu için maaş hesaplama işlemleri de farklılık gösteriyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) internet sitesinde 'Ne kadar emekli maaşı alırım' isimli bir bölüm bulunuyor.

Burada maaş ve emeklilik zamanı bilgileriyle birlikte, kesinlik içermeden emekli olduğunuzda alacağınız maaşınız hesaplanıyor.

ZAMSIZ BORÇLANMA FIRSATINI KAÇIRMAYIN

EYT düzenlemesinin şubat ayı itibariyle yürürlüğe girmesi beklenirken, hizmet borçlanması için yapılan başvurulara SGK yanıt vermeye başladı.

Başvurunun yanmaması ve zamlı ödeme yapmamak için kurumdan gelecek tebligatı takip etmek gerekiyor...

Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanmak için binlerce vatandaş 1 Ocak 2023'ten geçerli olmak üzere doğum, askerlik, diğer hizmet borçlanmaları için başvurdu.

Sosyal Güvenlik Kurumu bu haftadan itibaren başvurulara yanıt vermeye başladı.

Başvurunun yanmaması ve zamlı ödeme yapmak zorunda kalmamak için Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan gelecek tebligatın takip edilerek, bir ay içinde ödeme yapılması gerekiyor.

İHYADA 3 AYLIK SÜRE VAR

Yeni yıldan önce e-devlet ya da SGK müdürlüklerine hizmet borçlanması, ihya başvurusu yapanlar primlerini Aralık 2022'de geçerli brüt asgari ücret üzerinden yatıracak.

1 Ocak 2023'ten önce postayla başvurusunu taahhütlü, acele posta sergisi, kargo ile gönderenler de aynı şekilde belgeyi postaya verdikleri tarihte başvurusunu yapmış kabul edilecek.

Kurum, ödenmesi gereken borçlanma primi tutarını nüfusa kayıtlı adrese yazılı olarak bildiriyor.

Borçlanma başvurusunda farklı adres bildirildi ise o adrese gönderiliyor.

Borçlanma priminin yazının tebliğinden itibaren bir ay içinde kurumun banka hesabına ödenmesi gerekiyor.

Yurt dışı borçlanma, Bağ-Kur ihyasında da üç aylık süre bulunuyor.

ÖDEMEYİ KAÇIRMAYIN

Ödeme süresini kaçıranın borçlanması mümkün olmayıp, yapılan başvuru da geçersiz sayılıyor.

1 Ocak 2023'ten ihya başvurusu yapanların da süreyi kaçırmaması gerekiyor.

Aksi halde yeni asgari ücret üzerinden (yüzde 55 daha fazla) primi ödemesi gerekir.

SGK'nın yazıyı gönderip göndermediği evrak takip sayfasından görülebilir.

Emekli aylığını artırmak için 2000 öncesi yüksek tavandan borçlanmakta yarar bulunuyor.

Eksik prim günleri isteğe bağlı sigortayla tamamlanacaksa ödenecek prim günü sayısının 1260 günü geçmemesinde fayda bulunuyor.

Bağ-Kur ihyasında kaç güne ihtiyaç olduğuna bakılmadan, silinen günlerin tamamının satın alınması gerekiyor.

Memur, kamu görevlisi olarak Emekli Sandığı'na bağlı olarak çalışma hayatını sürdürülenlere verilen ücretsiz izin süreleri de hizmet borçlanması kapsamında bulunuyor.

VERGİDEN DÜŞÜRÜLEBİLİR

Memur, işçi bütün EYT'li çalışanlar yapmış olduğu askerlik, doğum ve diğer hizmet borçlanmalarını vergiden düşerek maaşını artırabilir. Bunun için işyerine başvurmak yeterli olacak.

Doğum, askerlik borçlanmasına gidenler ödediği tutarın yüzde 15'ini vergi indirimi yoluyla Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan talep edebiliyor.

Son 5 yılda borçlanma yaptığı halde indirimden yararlanmayanlar da geriye dönük olarak bunu talep edebilir.

Sadece primi ödenen borçlanma süreleri sigortalı hizmet olarak sayılıyor.

En düşük borçlanma primi brüt asgari ücret üzerinden hesaplanırken, borçlanılacak sürenin uzunluğuna bağlı olarak hizmet borçlanması için ödenmesi gereken prim tutarı da çok yüksek olabiliyor.

Yorumlar